ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਸਕੀਮਾਂ/ਕ੍ਰਿਆਵਾ- ਪਾਰਿਵਾਰਿਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਅਤੇ ਖਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ

ਭੂਮਿਕਾ- ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਇਕ ਸਾਫ ਅਤੇ ਸਫਲ ਬਾਲਣ ਹੈ। ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਜਾਨਵਰਾ ਦੇ ਗੋਬਰ, ਇਨਸਾਨੀ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਅਤੇ ਮੂਲਭੂਤ ਪਦਾਰਥਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਵਿਖੇ "ਡਾਈਜੈਸ਼ਨ" ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਜਾਦੀ ਹੈ। ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਵਿਚ 55% ਤੋ 60% ਤਕ ਮੀਥੇਨ ਗੈਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਜਵਲਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ 30% ਤੋ 35% ਤਕ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਨਾਈਟਰੋਜਨ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥੋਡ਼ੀ ਮਾਤ੍ਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੈਵਿਕ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਜੋ ਕਿ ਆਰਜ਼ੀ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾ ਵਿਚ ਖਾਦ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਖੇਤਾ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਖਾਦ ਨਾਲੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।


ਉਦੇਸ਼- ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ-

ਸੰਭਾਵਨਾਵਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆ

83771 ਪਾਰਿਵਾਰਿਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਜੋਡ਼ 4.5 ਲੱਖ ਪਲਾਂਟ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਪਾਰਿਵਾਰਿਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਚਿਤੱਰ-

(ਓ) ਕੇ.ਵੀ.ਆਈ.ਸੀ ਫਲੋਟਿੰਗ ਡਰੰਮ ਦੀ ਕਿਸਮ ਵਾਲਾ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ, ਜਿਸਦਾ ਡਾਈਜੈਸਟਰ ਇੱਟਾਂ ਜਾਂ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ। 1 ਤੋ 10 ਕਿਉਬਿਕ ਮੀਟਰ
(ਅ) ਕੇ.ਵੀ.ਆਈ.ਸੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਫੈਰੋ ਸੀਮੇਂਟ ਡਾਈਜੈਸਟਰ ਵਾਲਾ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ। 1 ਤੋ 10 ਕਿਉਬਿਕ ਮੀਟਰ
(ੲ) ਫਾਈਬਰ ਗਲਾਸ ਰਿਇਨਫੋਰਸਡ ਪਲਾਸਟਿਕ (ਐਫ.ਆਰ.ਪੀ) ਗੈਸ ਹੋਲਡਰ ਵਾਲਾ. ਕੇ.ਵੀ.ਆਈ.ਸੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ। 1 ਤੋ 10 ਕਿਉਬਿਕ ਮੀਟਰ
(ਸ) ਦੀਨਬੰਧੂ ਮਾਡਲ- * ਇੱਟਾ ਦਾ ਰਾਜਮਿਸਤ੍ਰੀ                     * ਇਨ ਫਿਰੋਸਮੈਂਟ ਵਿਦਿਨ- ਸੀਤੂ ਤਕਨੀਕ 1 ਤੋ 6 ਕਿਉਬਿਕ ਮੀਟਰ
(ਹ) ਪੂਰਵ-ਨਿਰਮਿਤ ਆਰ.ਸੀ.ਸੀ ਨਿਯਤ ਗੁੰਬਦ ਮਾਡਲ। 2 ਤੋ 3 ਕਿਉਬਿਕ ਮੀਟਰ
(ਕ) ਰਬਡ਼ ਵਰਗੇ ਨਾਇਲਾਨ ਧਾਗੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ "ਫਲੈਕਸੀ" ਮਾਡਲ ਬੈਗ ਡਾਈਜੈਸਟਰ, ਜੋ ਕਿ ਸਵਾਸਤਿਕ ਰਬਡ਼ ਨਿਰਮਿਤ ਸੀਮਿਤ, ਪੂਣੇ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 1 ਤੋ 6 ਕਿਉਬਿਕ ਮੀਟਰ

ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਗੋਬਰ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਖਰਚਾ

ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਆਕਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਗੋਬਰ ਦੀ ਲੋਡ਼ ਪਾਲਤੂ ਪਸ਼ੂਆ ਦੀ ਲੋਡ਼ੀਂਦੀ ਸੰਖਿਆ ਸੰਭਾਵਿਤ ਖਰਚਾ
1 ਕਿਉਬਿਕ ਮੀਟਰ 25 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 2-3 7000/- ਰੂਪਏ
2 ਕਿਉਬਿਕ ਮੀਟਰ 50 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 4-6 9000/- ਰੂਪਏ
3 ਕਿਉਬਿਕ ਮੀਟਰ 75 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 7-9 10,500/- ਰੂਪਏ
4 ਕਿਉਬਿਕ ਮੀਟਰ 100 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 10-12 12,500/- ਰੂਪਏ
6 ਕਿਉਬਿਕ ਮੀਟਰ 150 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 14-16 15000/- ਰੂਪਏ

ਵਰਤ

2008-09 ਲਈ ਕੇੰਦਰੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਵਿਧੀ

(i)ਕੇੰਦਰੀ ਸਹਾਇਤਾ

ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ(ਕਿਉਬਿਕ ਮੀਟਰ) ਸਾਧਾਰਨ (ਰੂਪਏ) ਪਿਛਡ਼ੀ ਜਾਤਾਂ/ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾ ਲਈ ਗੁਸਲਖਾਨੇ ਨੂੰ ਜੋਡ਼ਨ ਲਈ ਅਤਿਰਿਕਤ (ਰੂਪਏ)
1 2100 2800 500
2 ਤੋ 6 2700 3500 550
(ii)ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੰਮ ਦੀ ਫੀਸ: - ਉਤੱਰ-ਪੂਰਵੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਾਜਾ (ਸਮਤਲ ਅਸਾਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋ ਅਲਾਵਾ) ਸਿਕਿੱਮ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹੋਰ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਪਹਾਡ਼ੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੇਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੰਮ ਦੀ ਫੀਸ 800/-ਰੂਪਏ ਪ੍ਰਤਿ ਪਲਾਂਟ ਹੈ। ਹੋਰਨਾ ਖੇਤਰਾ ਲਈ ਮੁੱਲ 700/- ਰੂਪਏ ਪ੍ਰਤਿ ਪਲਾਂਟ ਹੈ।

(iii) ਪੁਰਾਣੇ ਅਣ-ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਪਲਾਂਟਾ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਖਰਚ: - ਲਾਭਕਰਤਾ ਦੀ ਢੁਕਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਖਰਾਬ ਹੋਏ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਕੇੰਦਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਹੋਰ ਤੇ ਅਧਿਕਤਮ 50% ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿਤੀ ਜਾਦੀ ਹੈ।